وقتی چند کودک دور هم جمع می‌شوند، پیدا کردن سرگرمی‌ای که همه از آن لذت ببرند، همیشه آسان نیست. بعضی‌ها عاشق دویدن و مسابقه‌اند، بعضی بازی‌های فکری را ترجیح می‌دهند و بعضی هم دوست دارند با دوستانشان داستان بسازند. خوشبختانه برای سرگرم کردن بچه‌ها همیشه به وسایل زیاد یا فضای بزرگ نیاز نداریم. بازی‌هایی مثل لی‌لی، هفت‌سنگ، چشم عقاب، مجسمه‌بازی، پانتومیم و قصه‌سازی گروهی می‌توانند یک دورهمی ساده را به ساعتی پر از خنده و هیجان تبدیل کنند. در ادامه، ۱۰ بازی گروهی برای کودکان در خانه و مهدکودک معرفی می‌کنیم که علاوه بر سرگرمی، فرصت مناسبی برای تمرین همکاری، رعایت نوبت، خلاقیت و مهارت‌های اجتماعی فراهم می‌کنند.
| نام بازی | فضای مناسب | مهارت‌های درگیر |
|---|---|---|
| لی‌لی پارچه‌ای | خانه و مهدکودک | تعادل و هماهنگی حرکتی |
| مجسمه‌بازی | خانه و مهدکودک | تمرکز و کنترل حرکت |
| شهر کودک | خانه و مهدکودک | نقش‌آفرینی و همکاری |
| پانتومیم حیوانات | خانه و مهدکودک | خلاقیت و ارتباط غیرکلامی |
| هفت‌سنگ | حیاط و فضای باز | کار گروهی و هماهنگی حرکتی |
| توپ و کلمه | خانه و کلاس | مهارت کلامی و توجه |
| چشم عقاب | خانه و گروه‌های کوچک | دقت دیداری و سرعت تشخیص |
| نقاشی گروهی | خانه و مهدکودک | خلاقیت و همکاری |
| بازی تخیلی روی فرشینه | خانه و مهدکودک | داستان‌پردازی و تعامل |
| قصه‌سازی گروهی | خانه و مهدکودک | گوش دادن و مهارت کلامی |
بازی‌های گروهی چه تأثیری بر مهارت‌های اجتماعی کودکان دارند؟
بازی گروهی فقط راهی برای سرگرم کردن بچه‌ها نیست. وقتی چند کودک کنار هم بازی می‌کنند، با موقعیت‌هایی روبه‌رو می‌شوند که شاید در فعالیت‌های انفرادی کمتر تجربه کنند؛ باید منتظر نوبتشان بمانند، به نظر دیگران گوش بدهند، قوانین مشترکی را رعایت کنند و گاهی برای رسیدن به نتیجه با هم همکاری کنند.
مثلاً در یک مسابقه تیمی، کودک متوجه می‌شود که موفقیت گروه به همکاری همه اعضا بستگی دارد. در بازی‌های نوبتی هم یاد می‌گیرد همیشه قرار نیست نفر اول باشد.
این تجربه‌ها به‌مرور می‌توانند به رشد مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی کمک کنند؛ به‌خصوص زمانی که والدین و مربیان به‌جای تأکید بیش‌ازحد بر برنده شدن، بچه‌ها را به مشارکت و لذت بردن از بازی تشویق کنند.
معرفی ۱۰ بازی گروهی جذاب برای کودکان در خانه و مهدکودک
۱. لی‌لی پارچه‌ای؛ بازی گروهی حرکتی برای کودکان
لی‌لی از آن بازی‌های قدیمی است که هنوز هم جذابیتش را از دست نداده. کافی است مسیر بازی را روی زمین آماده کنید تا بچه‌ها برای شروع مسابقه صف بکشند.
در مدل لی‌لی پارچه‌ای بزرگ فکرآوران، مسیر شماره‌گذاری‌شده روی یک پارچه مخملی با سطح زیرین استپ‌دار طراحی شده که می‌توان آن را داخل خانه یا مهدکودک پهن کرد.
بچه‌ها به نوبت از خانه‌ها عبور می‌کنند و تلاش می‌کنند بدون از دست دادن تعادل، مسیر را کامل کنند. برای جذاب‌تر شدن می‌توانید دو تیم تشکیل دهید و برای هر عبور موفق امتیاز در نظر بگیرید.
لی‌لی علاوه بر تحرک، هماهنگی حرکتی، حفظ تعادل و رعایت نوبت را درگیر می‌کند.
۲. مجسمه‌بازی؛ بازی گروهی کودکانه بدون وسیله
برای این بازی فقط کمی فضای خالی و یک آهنگ شاد لازم دارید. موسیقی را پخش کنید و اجازه دهید بچه‌ها حرکت کنند یا برقصند. به‌محض قطع شدن آهنگ، همه باید در همان حالتی که هستند بی‌حرکت بمانند.
معمولاً خنده‌دارترین لحظه زمانی است که یکی از بچه‌ها در حالت عجیبی متوقف شده و تلاش می‌کند تعادلش را حفظ کند! بهتر است به‌جای حذف بازیکنان، برای هر دور یک حرکت تازه انتخاب کنید تا همه تا پایان در بازی بمانند.
مجسمه‌بازی برای تخلیه انرژی و تمرین توجه شنیداری و کنترل حرکت مناسب است.
۳. بازی شهر کودک پارچه ای؛ شهر کوچک بچه ها در قالب بازی
بچه‌ها معمولاً عاشق ساختن دنیای مخصوص خودشان هستند؛ دنیایی که در آن می‌توانند راننده، پلیس، مسافر یا حتی مدیر یک شهر باشند.
«شهر کودک» فکرآوران یک زیرانداز پارچه‌ای با طرح خیابان‌ها، ساختمان‌ها و پارکینگ‌هاست که امکان بازی با ماشین‌های اسباب‌بازی را فراهم می‌کند.
برای یک بازی گروهی، نقش‌ها را بین کودکان تقسیم کنید. یکی راننده اتوبوس باشد، دیگری پلیس راهنمایی و رانندگی و نفر سوم مسافری که باید به مقصد برسد.
بچه‌ها می‌توانند برای شهرشان قانون بگذارند، مسیر مشخص کنند و هر بار ماجرای تازه‌ای بسازند.
این نوع بازی به خلاقیت، گفت‌وگو، شناخت مسیر و تعامل با دیگران میدان می‌دهد.
۴. پانتومیم حیوانات؛ بازی گروهی شاد برای مهدکودک
در این بازی قرار است بچه‌ها بدون حرف زدن، نام یک حیوان را به دوستانشان بفهمانند.
یک کودک جلو می‌آید و حرکت حیوانی را اجرا می‌کند؛ مثلاً مثل خرگوش می‌پرد، مانند پنگوئن راه می‌رود یا خرطوم فیل را با دست نشان می‌دهد.
بقیه باید حدس بزنند کدام حیوان را نمایش می‌دهد.
برای کودکان کوچک‌تر می‌توانید از کارت‌های تصویری کمک بگیرید و در جمع‌های بزرگ‌تر بچه‌ها را به دو تیم تقسیم کنید.
پانتومیم هم سرگرم‌کننده است و هم فرصتی برای تمرین خلاقیت، ارتباط غیرکلامی و حضور در جمع فراهم می‌کند.
۵. هفت‌سنگ؛ بازی سنتی و گروهی برای کودکان پرانرژی
کمتر کسی است که نام هفت‌سنگ را نشنیده باشد. این بازی قدیمی هنوز هم می‌تواند یک جمع کودکانه را حسابی سرگرم کند.
بازی هفت‌سنگ فکرآوران با هفت قطعه چوبی رنگی و یک توپ مخصوص عرضه می‌شود و وسایل لازم برای اجرای این سرگرمی سنتی را در اختیار بچه‌ها می‌گذارد.
بازیکنان به دو گروه تقسیم می‌شوند. یک گروه با پرتاب توپ، قطعات چیده‌شده را می‌ریزد و تلاش می‌کند دوباره آن‌ها را روی هم قرار دهد. گروه مقابل هم طبق قوانین بازی مانع کامل شدن این کار می‌شود.
هفت‌سنگ ترکیبی از تحرک، نشانه‌گیری، همکاری و رقابت گروهی است.
بهتر است بازی در حیاط یا فضای باز، با نظارت بزرگسالان و با رعایت فاصله ایمن انجام شود.
۶. توپ و کلمه؛ بازی گروهی برای تقویت مهارت‌های کلامی
بچه‌ها به شکل دایره می‌نشینند و یک توپ نرم بین آن‌ها دست‌به‌دست می‌شود.
ابتدا موضوعی مثل میوه‌ها، حیوانات یا رنگ‌ها انتخاب کنید. هر کودک باید قبل از دادن توپ به نفر بعد، یک کلمه مرتبط با موضوع بگوید.
مثلاً نفر اول می‌گوید «سیب»، نفر دوم «موز» و نفر بعدی «پرتقال».
برای بچه‌های بزرگ‌تر می‌توانید موضوعات سخت‌تری مثل وسایل آشپزخانه یا مشاغل مختلف انتخاب کنید.
اگر کودکی پاسخ را نمی‌دانست، به‌جای حذف او اجازه دهید دوستانش کمک کنند. این بازی برای تمرین واژگان، گوش دادن و مشارکت در جمع مناسب است.
۷. چشم عقاب؛ بازی فکری گروهی برای دقت و سرعت عمل
فکر می‌کنید پیدا کردن یک تصویر کوچک بین ده‌ها تصویر دیگر آسان است؟ کافی است یک دور چشم عقاب بازی کنید تا نظرتان عوض شود!
در بازی «چشم عقاب» فکرآوران، بازیکنان باید تصویر مشخص‌شده روی کارت را میان تصاویر متعدد صفحه پیدا کنند. هرکس زودتر تصویر درست را پیدا کند و زنگ را بزند، امتیاز می‌گیرد.
این بازی برای ۲ تا ۴ نفر و کودکان ۵ سال به بالا طراحی شده است.
برای استفاده در مهدکودک می‌توان بچه‌ها را به گروه‌های کوچک تقسیم کرد تا همگی فرصت شرکت در مسابقه داشته باشند.
چشم عقاب علاوه بر هیجان، توجه دیداری، سرعت تشخیص و رعایت قوانین رقابت را درگیر می‌کند.
۸. نقاشی گروهی؛ بازی خلاقانه برای همکاری کودکان
یک کاغذ بزرگ روی میز بگذارید و موضوعی مثل «شهر رؤیایی» یا «جنگل جادویی» انتخاب کنید.
از بچه‌ها بخواهید با هم یک نقاشی بسازند. یکی درخت بکشد، دیگری خانه‌ای اضافه کند و نفر بعدی حیوانات را به تصویر بیاورد.
جالب‌تر اینکه قبل از شروع، از آن‌ها بخواهید درباره نقاشی با هم تصمیم بگیرند.
در این بازی خبری از برنده و بازنده نیست. بچه‌ها باید ایده‌هایشان را با یکدیگر هماهنگ کنند تا در پایان یک اثر مشترک داشته باشند.
۹. فرشینه بازی؛ سه بازی در قالب یک بازی
گاهی کافی است فضای مشخصی برای بازی داشته باشیم و بقیه ماجرا را به تخیل بچه‌ها بسپاریم.
فرشینه بازی فکرآوران یک زیرانداز نرم، طرح‌دار و قابل شست‌وشوست که می‌توان از آن برای بازی دست و پا و بازی لی لی استفاده کرد.
برای اجرای یک بازی گروهی، فرشینه را پهن کنید و از بچه‌ها بخواهید با عروسک‌ها یا اسباب‌بازی‌هایشان یک ماجراجویی بسازند.
مثلاً یک نفر کاشف فضا باشد، دیگری فرمانده سفینه و نفر سوم موجودی ناشناخته که به کمک نیاز دارد.
این فعالیت قوانین ثابتی ندارد و بچه‌ها می‌توانند با گفت‌وگو، داستان بازی را پیش ببرند.
۱۰. قصه‌سازی گروهی؛ بازی سرگرم‌کننده برای خلاقیت کودکان
قصه‌سازی گروهی یکی از ساده‌ترین بازی‌هایی است که می‌توان در خانه یا مهدکودک اجرا کرد.
یک نفر داستان را شروع می‌کند؛ مثلاً: «یک روز خرگوش کوچولو در جنگل یک جعبه عجیب پیدا کرد...»
حالا هر کودک باید یک جمله به داستان اضافه کند. ممکن است داستان از جنگل شروع شود و در نهایت به یک سیاره ناشناخته برسد!
برای کودکان کوچک‌تر می‌توان از تصاویر کمک گرفت تا راحت‌تر داستان را ادامه دهند.
این بازی به بچه‌ها یاد می‌دهد به حرف یکدیگر گوش کنند، ایده‌های تازه بسازند و در شکل‌گیری یک داستان مشترک نقش داشته باشند.
برای خانه و مهدکودک چه بازی گروهی مناسب‌تر است؟
انتخاب بازی مناسب به چند عامل بستگی دارد: سن کودکان، تعداد بازیکنان، فضای موجود و البته علاقه بچه‌ها.
مثلاً برای گروهی که به تحرک علاقه دارند، لی‌لی و هفت‌سنگ گزینه‌های جذابی هستند. اگر فضای محدودی دارید، بازی‌هایی مثل چشم عقاب، پانتومیم و توپ و کلمه راحت‌تر اجرا می‌شوند. برای بچه‌هایی هم که عاشق داستان‌پردازی و بازی‌های تخیلی هستند، شهر کودک و فعالیت‌های مشترک روی فرشینه می‌توانند انتخاب خوبی باشند.
در کنار این موارد، آشنایی با محصولات یک تولیدکننده با تجربه هم می‌تواند انتخاب را برای والدین و مربیان آسان‌تر کند. فکرآوران با بیش از ۶۰ سال سابقه در صنعت بازی‌های فکری و آموزشی ایران، سال‌هاست در زمینه تولید بازی و سرگرمی برای گروه‌های سنی مختلف فعالیت دارد. تنوع محصولات این مجموعه از بازی‌های فکری و تمرکزی تا سرگرمی‌های حرکتی، مهارتی و گروهی را در بر می‌گیرد؛ به همین دلیل خانواده‌ها و مربیان می‌توانند با توجه به سن کودکان، فضای بازی و مهارت‌های موردنظرشان، گزینه‌های متفاوتی را بررسی کنند. برای آشنایی بیشتر با این محصولات، بخش اسباب بازی فکری در سایت فکرآوران امکان مشاهده و مقایسه بازی‌های مختلف را فراهم کرده است.
نکات مهم برای اجرای بازی‌های گروهی در مهدکودک و خانه
قبل از شروع، قوانین را کوتاه و ساده توضیح دهید. اگر تعداد بچه‌ها زیاد است، آن‌ها را به گروه‌های کوچک‌تر تقسیم کنید تا کسی مدت زیادی منتظر نوبتش نماند.
سعی کنید در برنامه بازی، فعالیت‌های پرتحرک را با سرگرمی‌های آرام‌تر ترکیب کنید. همچنین اگر کودکی در شروع بازی خجالت می‌کشد، او را مجبور به شرکت نکنید؛ گاهی تماشا کردن اولین قدم برای همراه شدن با جمع است.
در نهایت، چیزی که یک بازی گروهی را به تجربه‌ای خوب تبدیل می‌کند، فقط هیجان مسابقه نیست. مهم این است که بچه‌ها کنار هم خوش بگذرانند، دوست پیدا کنند، همکاری را تجربه کنند و با خاطره‌ای خوش از بازی بیرون بیایند.
افزودن دیدگاه جدید